دلیل انصراف دولت کارتر از حمله به جزایر ایرانی و خارک
اسناد منتشرشده نشان میدهد که مقامات آمریکایی به این دلیل که حمله به جزایر ایرانی و خارک احتمال آغاز جنگ گسترده با ایران را داشت و به یک جنگ بزرگ منطقهای تبدیل میشد و امنیت خلیج فارس را به خطر بیندازد. از اجرای چنین سناریوهایی صرفنظر کردند.
از ابتدای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، ادعاهایی از سوی آمریکا مبنی بر حمله به جزیره خارگ و یا عملیات زمینی مطرح میشود که نشان از بنبست در جنگ است اما این طرحها برای بار اول نیست که به ذهن مقامات آمریکا میرسد.
به گزارش تسنیم، پس از تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، دانشجویان پیروی خط امام (ره) عوامل سفارت را دستگیر کردند تا از این طریق دولت آمریکا برای استرداد شاه به ایران برای محاکمه و همچنین بازگرداندن داراییهای ایران که در خارج از کشور نگهداری میشد، وادار کنند.
در مقابل دولت آمریکا به رهبری کارتر این شروط را نپذیرفت و به دنبال راههای دیگری برای پایان دادن به مسئله گروگانهای آمریکایی رفت.
اسناد محرمانهای که سالها بعد توسط CIA و نیز آرشیو ملی آمریکا منتشر شد نشان میدهد که در جلسات شورای امنیت ملی آمریکا، طیف گستردهای از گزینهها بررسی شده بود: از فشارهای اقتصادی گرفته تا اقدامات نظامی و حتی طرحهای وقیحانهای مانند ربایش برخی سران انقلاب.
یکی از سناریوهایی که در این جلسات مطرح شد، تصرف برخی مناطق استراتژیک ایران در خلیج فارس بود.
از احتمال اشغال موقت جزایر سهگانه بوموسی و تنب بزرگ و کوچک تا حمله به تأسیسات نفتی در خارگ سخن گفته شده بود.
هدف از چنین اقداماتی ایجاد فشار اقتصادی و سیاسی بر ایران برای وادار کردن آن به آزادی گروگانها عنوان میشد.
برخی پیشنهادها حتی از حمله مستقیم به خاک ایران یا اجرای عملیاتهای محدود نظامی برای نشان دادن قدرت آمریکا سخن میگفتند.
اسناد منتشرشده نشان میدهد که در نهایت مقامات آمریکایی از اجرای چنین سناریوهایی صرفنظر کردند چراکه هرگونه حمله نظامی آمریکا ممکن است باعث شود گروگانها آسیب ببینند یا به نقاط نامعلوم منتقل شوند.
همچنین احتمال آغاز جنگ گسترده با ایران را داشت و به یک جنگ بزرگ منطقهای تبدیل میشد و امنیت خلیج فارس را به خطر بیندازد.
در بخشی از این اسناد، استن ترنر رئیس وقت سیا، درباره امکان مینگذاری ساده در آبهای اطراف جزیره خارک پرسید که برژینسکی (مشاور امنیت ملی کارتر) معتقد بود که نتیجه این کار صرفاً موجب آسیب به دوستانمان خواهد بود.
ترنر همچنین معتقد بود که گرفتن جزایر کوچک داخل خلیج فارس مزیت بیشتری دارد اما برژینسکی نکته مهمی را در خلال صحبتهایش میگوید: «این موضوع آنها را ناراحت خواهد کرد. آنها (ایرانیان)» غریزه سرزمینی قوی «دارند و حمله به جزیره خارگ هم یک بحران جهانی نفت ایجاد خواهد کرد.»
هارولد براون وزیر دفاع وقت آمریکا هم معتقد بود که اشغال سه جزیره کوچک هیچ اهرم چانهزنی در اختیار ما قرار نمیدهد.
اما نکته مهم عبارتی است که برژینسکی بهکار میبرد؛ برژینسکی در این جمله از عبارت غریزه سرزمینی یا «territorial instinct» استفاده کرده تا نشان دهد واکنش ایران تند و غیرقابل کنترل خواهد بود و حساسیت ایرانیها بر خاک خودشان فراتر از میهنپرستی است.
بر طبق این اسناد، دیوید جونز رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا هم معتقد بود حمله به نیروهای نظامی ایران به احتمال زیاد باعث میشود آن دسته ایرانیها هم که احتمالاً میتوانستند برای ما مفید باشند، علیه ما شوند.
در نهایت دولت کارتر تصمیم گرفت به جای اشغال مناطق ایران، یک عملیات نجات مخفیانه برای آزادسازی گروگانها اجرا کند. این عملیات با نام Operation Eagle Claw (پنجه عقاب) در اردیبهشت ۱۳۵۹ طراحی شد اما این مأموریت هم در صحرای طبس با طوفان شن و برخورد هلیکوپترها و هواپیماها شکست خورد.
