مروری بر اعتراضات دی ۱۴۰۴ و زخمهایی که هنوز درد میکنند
معاون سردبیر روزنامه توقیف شدهی «هممیهن» بر وصایع تلخ دی ماه ۱۴۰۴ مروری کرد
مهرداد خدیر، معاون سردبیر روزنامه هممیهن در عصر ایران نوشت: اگر در 9 اسفند آمریکا و اسراییل به ایران حملهور نشده بودند، در مرور سال 1404 بیش از هر ماه دیگر باید بر دی ماه درنگ میشد. چراکه در هشتمین روز آن در اعتراض به افزایش قیمت دلار- که خود ناشی از فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمها از یکسو و بیم شروع جنگی دیگر با ازدیاد تقاضا بود- تظاهراتی درگرفت که طی 10 روز به مرور گسترش یافت ولی در روز های 18 و 19 دی رنگ خشونت گرفت و کشته و مجروح بر جای گذاشت.
در پی افزایش لجام گسیخته قیمت دلار و رسیدن آن به کانال 140 هزار تومان، بسیاری از کسبه بازار و مراکز خرید تهران، مغازه های خود را تعطیل کردند. آنها می گویند با افزایش لحظه به لحظه ای قیمت دلار، نمی توانند روی فروش و جایگزینی کالاهای خود حساب باز کنند و چاره ای جز توقف کسب و کارشان تا تثبیت ولو نسبی قیمت دلار ندارند.
در همین حال، در برخی نقاط تهران نیز کسبه در خیابان ها تجمع کردند و با سر دادن شعارهایی خواستار رسیدگی فوری مسوولان به وضعیت دلار شدند. این تجمعات تا کنون آرام بوده و سمت و سوی اصلی شان نیز مطالبات اقتصادی بوده است، هر چند که برخی افراد تلاش کردند با دادن شعارهایی خواسته های برحق صنفی و اقتصادی را به حاشیه ببرند که عمدتاً با بی اعتنایی بازاریان مواجه شدند.
در این شرایط و برای جلوگیری از وخامت بیشتر اوضاع اقتصادی که می تواند تبعات سیاسی و امنیتی هم داشته باشد، تدبیر سریع دولت برای بهسازی فضای اقتصادی و تثبیت ارزش رالا و مداخله نهادهای اطلاعاتی و امنیتی برای کشف و خنثی سازی عوامل غیر اقتصادی بحران دلار به جای پرداختن به معلول ها ، مهم ترین اولویت کشور به شمار می رود.
بازار موبایل تهران در محدوده پل حافظ، پاساژ علاءالدین و مجتمع چهارسو، پیش از ظهر امروز شاهد تجمع و اعتراض جمعی از کاسبان و مغازهداران در اعتراض به نوسانات قیمت ارز و طلا در روزهای اخیر بود.
اعتراضها از حدود ساعت 11 و 30 دقیقه صبح امروز (دوشنبه) آغاز شد و تا ساعات بعد ادامه داشت. در این مدت، در امتداد خیابان جمهوری، بخشی از مغازهداران با پایین کشیدن کرکرهها، فعالیت خود را متوقف کردند.
در مقابل ساختمان علاءالدین شماره ۲، واقع در نبش خیابان شیخ هادی، جمعی از کسبه با بستن واحدهای صنفی خود مقابل پاساژ حضور پیدا کرده بودند. هر چند برخی از مغازههای داخل پاساژ که عمدتا در حوزه تعمیرات موبایل فعالیت دارند، همزمان باز بود و به کار خود ادامه میدادند.
به علت این تجمعهای پراکنده ترافیک نسبتا سنگینی در محدوده چهارراه حافظ و مسیرهای منتهی به آن شکل گرفت. بررسیهای میدانی نشان میدهد این اعتراضات بیشتر در مقابل مجتمع تجاری چهارسو و پاساژ علاءالدین بود.
همزمان با تجمعات اعتراضی اخیر، مدیر روابطعمومی بانکمرکزی خبر داد: پیرو تاکید رئیسجمهور و در راستای جلسات اخیر هماهنگی تیم اقتصادی دولت در خصوص سیاستهای ارزی، تجاری و معیشتی مردم، هماکنون ادامۀ این جلسات در بانکمرکزی درحال برگزاری است.
حاصل این جلسه برکناری محمد رضا فرزین و بازگشت عبدالناصر همتی وزیر استیضاح و برکنار شده اقتصاد به بانک مرکزی بود. با این حال، این بار هم چون جنبش مهسا که ناگهان سر و کلۀ آخرین ولیعهد ایران پیدا شد ناگهان فراخوان دادند و تصور غالب این بود که اعتنایی نخواهد شد و می توان گفت هم به خاطر نوعی غافل گیری و هم آماده سازی به قصد پیوند زدن اعتراضات به دخالت خارجی اتفاقاتی رخ داد که شاید قابل پیش گیری بود.
در این میان پیام مایک پمپئو وزیر خارجه پیشین و رییس سابق سازمان سیای آمریکا در 13 دی و در آغاز سال جدیدم میلادی اسباب شگفتی و چه بسا هم انگیزه خشونت و مقابله در هر دو سو شد. او نوشته بود: «سال نو میلادی بر ایرانیهایی که در خیابانها حضور دارند مبارک و همچنین عوامل موساد که در کنار آنها راه میروند.»
چند روز بعد از اعترضات ( 24 دی) هم رییس جمهوری صربستان مطابق گزارش اسپئتنیک گفت: سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد) و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در اعتراضات ایران دخالت کردند و به دنبال تکرار سناریوی عملیات غرب در ایران در سال ۱۹۵۳ (کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲) هستند.
«الکساندر ووچیچ» از مردم خواست کتابهای «عملیات آژاکس» و «همه مردان شاه» را بخوانندو یادآور شد در صربستان هم برخی از مردم ۲۵ سال بعد، رؤیا پردازی میکردند که میتوانند آنچه را در ۵ اکتبر سال ۲۰۰۰ (سرنگونی رئیس جمهور سابق اسلوبودان میلوشویچ) اتفاق افتاد، تکرار کنند.
هیچ یک از اینها اما مانع ابراز تأسف عمیق از جان باختن غیر منتظره شماری از هم میهنان نبود که بر سر آمار آن مناقشه ها درگرفت تا این که دفتر ریاست جمهوری در رویکردی بی سابقه اقدام به انتشار فهرست نام ها و اعلام عدد 3117 نفر کرد و اگرچه این عدد هم قابل توجه بود اما باز رسانه های فارسی زبان بر سر عدد نهایی بحث و مجادله بسیار به راه انداختند و از آن پس آشکار و عریان از ایالات متحده می خواستند دخالت کند و مراد از دخالت جز حملۀ نظامی نبود.
ترامپ اما ناگهان تغییر موضع داد و گفت: اگر معترضان بازداشتی را اعدام کنند آمریکا واکنش نشان خواهد داد و بعد مدعی شد قصد داشتند 800 نفر را اعدام کنند و حالا دیگر انجام نمی دهند.
قوۀ فضاییه ایران چنین موضوعی را رد کرد اما این تلقی غالب شد که آمریکا از حمله به بهانۀ حوادث دی ماه منصرق شده است و شاید با همین اطمینان یا دست کم این که در حین مذاکرات حمله نخواهد کرد ایران و آمریکا مذاکرات را در ماه بعد از سر گرفتند.
هر چند اطلاعیه دفتر رییس جمهوری دربارۀ شمار جان باختگان وقایع دی ماه در 12 بهمن 1404 منتشر شد اما به خاطر آن که دربارۀ حوادث دی است نقل آن در مرور ماه دهم مناسبت دارد:
ایران عزیزمان این روزها در کنار و همدرد خانوادههایی است که در سوگ سنگین جان باختن عزیزان خود به سر میبرند. وظیفه اخلاقی و انسانی مردم، دولت و حاکمیت توجه مسئولانه به رنج مضاعف بازماندگان همه جانباختگان است. همه قربانیان این حوادث و ناآرامیهای اخیر فرزندان این سرزمین بودهاند و هیچ داغدیدهای نباید در سکوت و بی پناهی رها شود.
بر خلاف دشمنان و بدخواهان تاریخی این سرزمین که با جان افراد چونان یک عدد و رقم معامله میکنند و با افزودن بر آن سعی بر انتفاع سیاسی خود دارند، از منظر دولت جمهوری اسلامی ایران جان باختگان این حوادث تلخ صرفا یک عدد نیستند و هر کدام از این قربانیان یک جامعه و دنیایی از پیوندها بودهاند. هر ایرانی برای ما به مثابه یک ایران است و رئیس جمهور بنابر وظیفه اخلاقی و عهد و پیمانی که با ملت بسته است خودرا پاسدار حقوق آنان میداند.
اینک سوگمندانه به اطلاع ملت شریف ایران میرساند آمار کل جانباختگان حوادث اخیر چنان که پیش از این نیز اطلاع رسانی شده بود ۳۱۱۷ نفراست.
براساس سیاست شفافیت، مسئولیت پذیری و پاسخگویی و به دستور رییس محترم جمهور با تجمیع اسامی که توسط پزشکی قانونی کشور تهیه و با سامانه سازمان ثبت احوال تطبیق داده شده است فهرست مشخصات ۲۹۸۶ نفر به پیوست منتشر میشود.
علت اختلاف ۱۳۱نفر، با آمار اعلام شده قبلی مربوط به مجهول الهویه بودن تعدادی افراد و مغایرت در ثبت شناسه ملی تعدادی از جانباختگان با سامانه ثبت احوال بوده است که به محض اصلاح در فهرست تکمیلی ارایه خواهد شد.
فهرست پیوست شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر و شش رقم آخر کدملی جانباختگان است. با درک نگرانی و دغدغههای هموطنان عزیز، سامانهای طراحی شده است که طی ۴۸ ساعت آینده نشانی آن به اطلاع عموم رسانده خواهد شد تا بدون پیچیده سازی اداری و با رعایت شان و حریم خصوصی هرگونه اطلاعات و ادعای جدید مورد بررسی و راستی آزمایی قرار گرفته و به همه ابهامات احتمالی پاسخ صحیح و متقن ارائه شود.
امیدواریم در سایه وحدت و با همدردی و تلاش برای رسیدگی به آسیب دیدگان و قربانیان حوادث ناگوار اخیر شاهد بازگشت آرامش هرچه بیشتر و تقویت همبستگی ملی در ایران عزیزمان باشیم.
اتفاق تلخ دیگر در این ماه توقیف موقت روزنامۀ حرفهای هممیهن در 28 دی با نظر هیأت نظارت بر مطبوعات - و نه حکم قضایی - بود هر چند نمایندۀ قوۀ قضاییه نیز یکی از 7 عضو این هیأت است که وظیفۀ نظارت بر مطبوعات را بر عهده دارد و در موارد خاص همچون اهانت به رهبری و مراجع یا نقض صریح دستور شورای عالی امنیت ملی حکم به توقیف بدهد و پرونده را به دادسرای رسانه بفرستد و این در حالی بود که هیچ یک از این موارد شامل این روزنامه نمی شد.
از بدبیاریهای نویسندگان و مخاطبان هممیهن این که زمان دادگاه آن با امید به بازگشایی با آغاز جنگ و تعطیلی ادارات همراه و به بعد از تعطیلات نوروز موکول شد اگر شدت جنگ مانع فعالیت دادگاهها نشود.
