آیا معاون ترامپ از جنگ ایران فاصله میگیرد؟
ونس چیزی نگفته که روایت فاصله گرفتن او از جنگ را رد کند و دولت نیز به او اجازه داده است این فاصله را نگاه دارد؛ اما باید دید با طولانیتر شدن جنگ این موضع تا چه زمانی میتواند ادامه پیدا کند.
تنها چند ساعت پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، دستور حمله به برنامه هستهای ایران را در ماه ژوئن سال گذشته میلادی صادر کرد، معاون او در دو برنامه جداگانه تلویزیونی در روز یکشنبه حاضر شد تا از موفقیت این مأموریت تمجید کند. جی. دی. ونس آنقدر هیجانزده بود که در کمتر از یک دقیقه چهار بار از واژه «باورنکردنی» یا «بهطرز باورنکردنی» استفاده کرد.
به گزارش اکوایران به نقل از سیانان، چند ساعت پس از عملیات ترامپ برای دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا نیکولاس مادورو در ژانویه، ونس در شبکه اجتماعی ایکس پستی را منتشر کرد و با لحنی تهاجمی از قانونی بودن این عملیات دفاع کرد. اکنون دو هفته از زمانیکه ترامپ جنگی را با ایران آغاز کرده میگذرد و هنوز مانده است که ونس چیزی مشابه این رأی اعتمادهای عمومی ارائه دهد.
این روند روز جمعه نیز ادامه داشت، زمانی که یک خبرنگار از او پرسید در ابتدا و در روزهای اخیر چه توصیهای به ترامپ کرده است. ونس پاسخی طولانی داد، اما از بیان دیدگاه شخصی خود درباره جنگ طفره رفت.
او به خبرنگاران در کارولینای شمالی گفت: «نمیخواهم ناامیدتان کنم، اما قرار نیست اینجا حاضر شوم و در برابر خدا و همه مردم دقیقاً بگویم در آن اتاق محرمانه چه گفتهام»، اشارهای به اتاق وضعیت کاخ سفید.
او ادامه داد: «تا حدی چون نمیخواهم به زندان بروم و تا حدی هم چون فکر میکنم مهم است که رئیسجمهور ایالات متحده بتواند با مشاورانش صحبت کند، بدون اینکه آن مشاوران حرفهایشان را برای رسانههای آمریکایی بازگو کنند.»
این پاسخ عجیب، درعینحال نشاندهنده رویکردی بود که ونس برای پرهیز از این موضوع در پیش گرفته است. درواقع، خبرسازترین اظهارات او تاکنون، ارائهی اطمینان درباره این بوده که این جنگ طولانی نخواهد شد. فقدان پشتیبانی علنی و قوی از سوی ونس از مدتی پیش محسوس بوده است، اما اکنون حتی بیشتر هم به چشم میآید.
ونس در ابتدا علیه آغاز جنگی دیگر در خاورمیانه توصیه کرده بود، اما زمانیکه روشن شد ترامپ از اقدام نظامی حمایت میکند، موضع خود را تغییر داد و از رئیسجمهور خواست سریع و قاطع حمله کند. تردیدهای اولیه معاون رئیسجمهور با اظهارنظرهای گذشته او که از مزایایعدم مداخله نظامی دفاع میکرد، همخوانی دارد.
در سال ۲۰۲۳ زمانیکه ونس سناتور بود، در مقالهای استدلال کرد که ترامپ تا حد زیادی به این دلیل رئیسجمهور موفقی بود که وارد جنگها نشد. او در سال ۲۰۲۴ گفت بهطور مشخص جنگ با ایران به نفع ایالات متحده نیست و «اتلاف عظیم منابع» خواهد بود.
در سال ۲۰۲۰ نیز زمانیکه ترامپ دستور ترور سردار قاسم سلیمانی، فرمانده فقید نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را صادر کرد، درباره جنگ هشدار داده بود. همچنین پیامهای خصوصی منتشرشده از ماجرای «سیگنالگیت» در سال گذشته، نشان میداد که نسبت به حملات ترامپ به حوثیها در یمن نیز تردید دارد.
او اما اکنون معاون رئیسجمهور ترامپ است؛ و برای رئیسجمهوری که اغلب از اطرافیانش — از جمله نفر دوم خود — وفاداری چاپلوسانه میطلبد، مشاهدهی اینکه ونس سعی میکند دستکم تا حدی موضع خود را محفوظ نگه دارد، امر شگفتانگیزی بوده است.
منتقدان دولت احتمالاً پای سیاست را در میان میبینند؛ به این معنی که ونس برای محافظت از خود در آستانه رقابت انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ تلاش میکند. بااینحال، این رویکرد کنارهگیرانه میتواند برای او یک نقطه ضعف سیاسی نیز باشد. علیرغم اینکه در بیشتر نظرسنجیها، جنگ از محبوبیت اندکی برخوردار است، کاخ سفید اغلب به حمایت قوی از آن در میان جنبش «ماگا» اشاره کرده است؛ هرچند دومین سیاستمدار قدرتمند ماگا در کشور حاضر نیست حمایت سیاسی چندانی از آن نشان دهد؛ و این موضوع نیز امر چندان پنهانی نیست.
درحالیکه ونس در ماه ژانویه پس از عملیات ونزوئلا به سرعت در شبکه اجتماعی ایکس از دولت دفاع کرد، در دو هفته گذشته در شبکههای اجتماعی بسیار کمحرف بوده است. درواقع، از زمان آغاز جنگ فقط هشت بار در حساب شخصی خود پستی را منتشر کرده است (البته باید توجه داشت که ونس حتی پیش از آغاز جنگ نیز در ماههای اخیر حضورش در شبکههای اجتماعی را کاهش داده بود.)
درحالیکه برخی پستها در حسابهای شخصی و رسمی او درباره ایران هستند، بیشتر آنها درباره کشته شدن نیروهای نظامی خودب و بازنشر سخنان ترامپ بودهاند و نه دیدگاههای شخصی او. او همچنین مصاحبهای را که با فاکس نیوز درباره ایران انجام داده بود، منتشر کرد؛ اما با اینکه موضوع آن مصاحبه که در دوم ماه مارس انجام گرفت ایران بود، ونس تا حد زیادی از بیان دیدگاه خود درباره جنگ پرهیز کرد.
او بارها بهگونهی قابلتوجهی به این موضوع اشاره کرد که ترامپ چه فکر میکند یا چه میگوید: «رئیسجمهور در حال بررسی بود…»، «رئیسجمهور تصمیم گرفت…»، «او دید که…»، «او میخواست مطمئن شود…»، «رئیسجمهور کاملاً روشن گفته است…»، «رئیسجمهور فقط میخواهد…»، «هدف رئیسجمهور…» و «رئیسجمهور خوشحال خواهد شد…»
البته تا حدی این وظیفه ونس است: سخن گفتن درباره دیدگاههای رئیسجمهور؛ اما پس از حملات ژوئن به برنامه هستهای ایران، او بسیار بیشتر درباره آنچه خودش شخصاً فکر میکرد و احساس میکرد صحبت کرده بود. تیتر اصلی آن مصاحبهاش با فاکس این بود که ونس اطمینان داد این جنگ به فرایندی چنددههای مانند عراق و افغانستان تبدیل نخواهد شد. سایر حضورهای عمومی او نیز اظهارنظر چندانی درباره ایران نداشته است. روز دوشنبه در سخنرانی برای «انجمن بینالمللی آتشنشانان» فقط اشاره کوتاهی به کشتهشدن نیروهای نظامی کرد و در سخنرانی روز جمعه در کارولینای شمالی نیز عمدتاً درباره اقتصاد سخن گفت.
ونس تنها کسی نیست که درباره فاصله احتمالی میان او و دولت مورد پرسش قرار گرفته است. وقتی درباره این موضوع از ترامپ یا وزیر دفاع پیت هگست سؤال شد، آنها نیز چندان با شدت این ایده را که ونس ممکن است دیدگاهی متفاوت از رئیسجمهور داشته باشد، رد نکردند.
وقتی روز دوشنبه از ترامپ پرسیده شد که آیا میان او و ونس اختلاف دیدگاهی وجود دارد، چنین پاسخ داد: «فکر نمیکنم. نه. نه. ما در این مورد خیلی خوب با هم کنار میآییم.» اما سپس اشاره کرد که شاید تفاوتی وجود داشته باشد: «او از نظر فلسفی، میتوانم بگویم، کمی با من متفاوت بود. فکر میکنم شاید نسبت به رفتن به جنگ کمتر مشتاق بود، اما در نهایت کاملاً مشتاق شد.»
روز جمعه نیز وقتی از هگست پرسیده شد که آیا میان ونس و ترامپ «شکافی» وجود دارد، او از پاسخ مستقیم طفره رفت. هگست گفت: «در مورد معاون رئیسجمهور باید بگویم که او نیز عضوی فوقالعاده و رهبر مهم این تیم است، در کنار رئیسجمهور و وزیر امور خارجه.» او همچنین افزود که این تیم گزینههایی را در اختیار ترامپ قرار میدهد «و معاون رئیسجمهور هر روز صدایی کلیدی در این میان است؛ در واقع صدایی غیرقابل جایگزین.»
به هر دلیلی — چه فلسفی، چه سیاسی یا هر دو — ونس چیزی نگفته که روایت فاصله گرفتن او از جنگ را رد کند و دولت نیز به او اجازه داده است این فاصله را نگاه دارد؛ اما باید دید با طولانیتر شدن جنگ این موضع تا چه زمانی میتواند ادامه پیدا کند.
