آیا حمله آمریکا به جزیره خارک موازنه جنگ را تغییر می دهد؟

فرارو-حمله ایالات متحده به جزیره خارک، باب جدیدی از جنگ بین ایران، آمریکا و اسرائیل را گشوده است. این موضوعی است که اغلب تحلیلگران حوزه سیاست خارجی روی آ ن اتفاق نظر دارند اما اهداف پشت این حمله و ان چه پس از این حمله رخ خواهد داد با فرضیات گوناگونی همراه است.

به گزارش فرارو، دکتر حسین آجرلو، کارشناس ارشد مسائل منطقه و استاد روابط بین الملل و دیپلماسی در گفتگو با فرارو به تحلیل اهمیت جزیره خارک، احتمال تغییرات جدید در موازنه جنگ و اهداف پشت پرده این حمله پرداخته است:

ایالات متحده به دنبال وارد کردن ضربه چکشی به ایران بود

 حسین آجرلو به فرارو گفت: «اصولا در تحلیل جنگ یک مسئله بسیار جدی به نام عدم قطعیت داریم. یعنی وقتی درباره جنگ صحبت می کنیم درباره سلسله مسائلی صحبت می کنیم که شاید هر مرحله آن راهبرد و تاکتیک خاصی را از سمت مقابل یا خودی ایجاد می کند. با این مقدمه، به نظر می رسد بحث اقدام نظامی در جزیره خارک که ترامپ هم روی آن مانور داد و بحث پایگاههای نظامی را مطرح کرد، کمتر در محافل آمریکایی و بیشتر در محافل اپوزیسیون ایرانی مورد توجه قرار گرفته است. بحث احتمال اشغال این جزیره توسط نیروهای نظامی ویژه ایالات متحده نیز در حال مطرح شدن است. اما به نظر می رسد همانطور که از صحبت های طرفین و به ویژه از صبحت های طرف آمریکایی مشخص است، ایالات متحده آمریکا به دنبال وارد کردن یک «ضربه چکشی» بوده است. این ضربه را نیز به نوعی وارد کرده است.»

وی افزود: «اما مسئله اصلی این است که ایالات متحده تصور می کرده بعد از وارد کردن این ضربه، جنگ به سرعت پایان پیدا می کند. این فرضیه را می توان از خلال آن چه در محافل آمریکایی مطرح می شود درک کرد. اما با گسترده تر شدن جنگ، گزینه ها و مراحل جدیدی در حال شکل گرفتن است و جنگ هر بار با موزانه سازی جدیدی از سوی طرفین، شکل و شمایل جدیدی پیدا می کند. بنابراین به نظر می رسد برخلاف تحلیل های احتمالی اولیه آمریکا، که تصور می کردند جنگ با سازش و تسلیم ایران تمام می شود اما با مقابله به مثل جمهوری اسلامی ایران و توزان نسبی شروع شده و در هر مرحله جدیدی نیز توازنی متفاوت شکل می گیرد. در همین وضعیتی که صحبت ها پیرامون خارک است، می بینیم که خبر هدف گرفته شدن سوخت رسان آمریکایی نیز از خبرهای مهم است. بنابراین موازنه های جنگ در حال تغییرات است. درست است که در روزهای نخست ادعا می شد موشک های ایران در اسرائیل رهگیری می شود اما چند روزی است که به شکل عیان در خبرها صحبت از تخریب ناشی از موشک های ایرانی در اسرائیل می شود.»

هدف ترامپ از حمله به خارک ارسال پیام به ایران است

این استاد روابط بین الملل و دیپلماسی در ادامه گفت: «به نظر می رسد ایالات متحده با پررنگ تر کردن بحث جزایر ایرانی و به ویژه خارک هدف مشخصی دارد. جزیره خارک لااقل در ذهنیت فعالان حوزه انرژی بین الملل، بسیار مهم و کلیدی یا بهتر است بگویم نامی با شکوه است. در پیام مجازی ترامپ هم اشاره شده بود که خارک، تاج جواهر ایران است. حتی در متون تاریخی نفت بین الملل نیز، خارک یکی از پایانه های صادرات انرژی نامیده شده است. بنابراین کاری که آمریکا انجام داده است، یک اقدام نمادین و در عین حال، تلاشی برای ارسال پیام به جمهوری اسلامی است که جنگ می تواند ابعاد جدی تری داشته باشد. حدس من این است که هدف اصلی ارسال پیام برای پذیرش شروط از سوی ایران است، چرا که ترامپ به دنبال مسیر خروج از جنگ است و اینطور تصور می کند که با شکل دهی یک موازنه جدید، امکان خاتمه جنگ وجود خواهد داشت. این سناریوی اول است که از دید من بسیار قوی است.»

وی افزود: «سناریوی دوم این است که با توجه به این که ایالات متحده آمریکا در مناطق جنوبی ایران عملیات انجام داده و بمباران های گسترده داشته، به دنبال ماجراجویی در این منطقه است. این ماجراجویی می تواند شامل اشغال بخش هایی از جنوب کشور است. این سناریو به شدت از سوی اپوزیسیون خارج از کشور تبلیغ می شود. اما این مسئله با توجه به جایگاه ویژه جزیره خارک و سختی های خاص تصرف آن اصلا ساده نخواهد بود. ایالات متحده، تا کنون نتوانسته نیروهای ویژه خود را در منطقه خلیج فارس پیاده کند و عملا این نوع چینش نیروها با حرکت ناوگانی و به نوعی بدون حضور نیروهای زمینی با آن چه پیشتر در جنگ خلیج فارس و اشغال عراق دیدیم، متفاوت است. در آن دوره، آمریکا حداقل 500 هزار نیرو وارد منطقه کرد.»

تصرف خارک انسجام ملی علیه آمریکا را تشدید می کند و ترامپ این را می داند

این کارشناس ارشد مسائل منطقه در توضیح شرایط پیچیده خارک گفت: «جزیره خارک، جزیره ای دور افتاده نیست، بلکه به نوعی با سرزمین اصلی خود چسبندگی دارد. بنابراین فضا برای نیروهای ایرانی کاملا فراهم است که نسبت به هر نوع تعرض زمینی به خاک خارک پاسخ دهی مناسبی داشته باشند. برخلاف جزایر دیگر که تا حدودی دورافتادگی ساحلی دارند، خارک، گزینه ای ساده نیست. درست است که گزینه تصرف یا تلاش برای تصرف را نمی توان کاملا رد کرد، اما گزینه ای با احتمال بالا نیست. در ضمن همانطور که در خصوص بحث موازنه ها اشاره کردم، هر نوع تعرض و تصرف خاک خارک، ایران را وارد موازنه ای جدید می کند. در این فضا، بحث باب المندب و تشدید حمله ایران به منافع آمریکا در منطقه مطرح می شود.»

وی افزود: «فراموش نکنیم در طول تاریخ هر بار خاک یا سرزمین ایرانیان تهدید شده انسجام ملی آنان افزایش پیدا کرده و این بار نیز آمریکا به خوبی می داند تصرف خاک ایران، فضای داخلی را علیه آمریکا تقویت می کند. با همه این ها تاکید می کنم گرچه تصرف خارک محتمل است اما احتمال کمتری نسبت به ارسال پیام نمادین از سوی آمریکا دارد. ایالات متحده در بمباران این منطقه فقط اماکن نظامی را هدف قرار داده و حتی پایانه های نفتی را دست نخورده باقی گذاشته تا سطح تنش ها را کنترل کند. بنابراین من سناریوی نخست را قدرتمند تر می دانم. جمهوری اسلامی از ابتدای جنگ نشان داده، این جنگ را یک جنگ موجودیتی می بیند. تا زمانی که جنگ به این شکل دیده می شود، نمی توان با این ارسال پیام های متقابل، در جهت خروج از جنگ اقدامی انجام داد. درست است که جمهوری اسلامی ایران، نمادین بودن حمله به خارک را درک می کند، اما قطعا برای این اقدام، پاسخی در نظر دارد. پاسخ نیز در راستای کاهش تنش نخواهد بود. جمهوری اسلامی ایران در دفاع از خود و برای مجبور کردن طرف مقابل برای پذیرش عدم حمله مجدد، در جهت ضربات حداکثری حرکت می کند.»