اقتصاد اسرائیل؛ گنبد آهنین مالی چقدر دوام می‌آورد؟

فرارو- سوالی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و پس از شعله‌‌ور شدن جنگ مستقیم آمریکا و اسرائیل با ایران بارها تکرار شده این است که اقتصاد اسرائیل تا کی می‌تواند دوام بیاورد؟

به گزارش فرارو؛ در بیانیه‌های رسمی تل‌آویو آمده همه‌چیز تحت کنترل است اما اگر دنبال واقعیت بگردید تصویر دیگری می‌بینید. اسرائیل شاید در کوتاه‌مدت با تزریق‌های میلیاردی واشینگتن سرپا بماند اما «فرسایش» واژه‌ای است که خواب را از چشم بانکداران مرکزی این رژیم ربوده است. به نظر می‌رسد این بار، قصه‌ اقتصاد اسرائیل با تمام جنگ‌های قبلی فرق می‌کند.

چاه ویل بودجه نظامی اسرائیل؛ وقتی موشک‌ها نقدینگی را می‌بلعند

جنگ اخیر را نباید فقط در قامت یک تقابل نظامی قضاوت کرد چون رژیم صهیونیستی را به لبه یک چاه ویل اقتصادی سوق داده است. بر اساس برآوردهای موسسات معتبر بین‌المللی و داده‌های فاش شده از بودجه ۲۰۲۶، هزینه‌های نظامی اسرائیل به ارقامی رسیده که پیش از این غیرقابل تصور بود.

بحران کسری بودجه ۷ درصدی و بن‌بست استقراض دولت نتانیاهو

کسری بودجه اسرائیل که پیش از این در مرز ۳ یا ۴ درصد کنترل می‌شد، اکنون به بالای ۷ درصد رسیده است. این یعنی دولت بیش از آنچه درآمد دارد، خرج می‌کند. برای جبران چنین چاله‌ای آن‌ها مجبور به استقراض شده‌اند. نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی که یکی از شاخص‌های سلامت اقتصادی است، از ۶۰ درصد به نزدیکی ۷۲ درصد جهش کرده است.

سقوط رتبه اعتباری اسرائیل؛ چرا بانک‌های جهانی دیگر به تل‌آویو اعتماد ندارند؟

آژانس‌های رتبه‌بندی مثل «مودیز» و «فیچ» دیگر مثل سابق با اسرائیل مهربان نیستند. کاهش رتبه اعتباری پیامی ساده را مخابره می‌کند که نشان می‌دهد وام گرفتن برای اسرائیل گران‌تر شده است. وقتی جهان به توانایی شما برای بازپرداخت بدهی شک کند، نرخ بهره را بالا می‌برد و این یعنی بخش بزرگی از مالیات مردم اسرائیل به‌جای رفاه صرف پرداخت سود وام‌های جنگی می‌شود.

کسری بودجه اسرائیل که پیش از این در مرز ۳ یا ۴ درصد کنترل می‌شد، اکنون به بالای ۷ درصد رسیده است

جدول مقایسه شاخص‌های کلان اقتصاد اسرائیل

نکته: جدول بالا نشان می‌دهد اقتصاد اسرائیل در حال تبدیل شدن به یک اقتصاد وابسته و اورژانسی است. جهش کسری بودجه به بالای ۷ درصد، مهمترین بخش این آمار است و نشان می‌دهد حتی کمک‌های آمریکا هم نتوانسته ناترازی داخلی تل‌آویو را پوشش دهد. وقتی رشد اقتصادی منفی می‌شود و تورم به طور همزمان قد می‌کشد، رکود تورمی رخ می‌دهد و شاهد وضعیتی خواهیم بود که خروج از آن با گردن‌کشی نظامی غیرممکن است

فلج شدن چرخ تولید؛ تخلیه بازار کار اسرائیل توسط ارتش ذخیره

نقطه ضعف بزرگ اسرائیل در جنگ‌های طولانی، ساختار نیروی کار آن است. مدل نظامی اسرائیل بر پایه ذخیره‌ها (Reservists) بنا شده است. یعنی با شروع جنگ مهندس نرم‌افزار، راننده کامیون و پزشک، باید ناگهان لباس رزم بپوشند و راهی جبهه شوند.

تخلیه شرکت‌های دانش‌بنیان را نباید دست‌کم گرفت چون بخش فناوری  که موتور محرک اقتصاد اسرائیل است به خاطر فراخوان اجباری ۱۰ تا ۱۵ درصد نیروهای خود به پادگان‌ها ناچار می‌شود تولید علم و ثروت را متوقف کند.

ردپای بحران در بخش ساختمان و کشاورزی نیز دیده می‌شود به‌خصوص بعد از اینکه بدانیم با خروج کارگران فلسطینی و مهاجرت معکوس نیروهای خارجی، پروژه‌های عمرانی عملاً خوابیده است. رکود تورمی در چنین مواقعی رخ می‌دهد و به افزایش قیمت مسکن منجر می‌شود.

آمارها نشان می‌دهند حتی با فرض پایان فوری جنگ، بازگشت به شاخص‌های سال ۲۰۲۳ برای تل‌آویو حداقل ۱۰ سال زمان می‌برد

بحران در قطب فناوری؛ چرا موتور محرک اقتصاد اسرائیل از کار افتاد؟

سرمایه‌گذاران حاضر در سرزمین‌های اشغالی مانند پرنده هستند و بلافاصله پس از شنیدن صدای گلوله پرواز می‌کنند. اقتصاد اسرائیل به شدت به سرمایه‌گذاری خارجی وابسته است.

خروج میلیاردها دلار سرمایه؛ موج خروج استارتاپ‌ها از اسرائیل

طی ماه‌های اخیر گزارش‌های متعددی درباره انتقال دفتر مرکزی استارتاپ‌های اسرائیلی به قبرس، یونان و آمریکا منتشر شده است. مدیران این شرکت‌ها می‌گویند نمی‌توانند به مشتریان جهانی تضمین بدهند که سرورهایشان زیر باران موشک‌ها کاملا امنیت دارند. بازگرداندن سرمایه‌گذاران خارجی و ثروت‌هایی که با خود می‌برند، احتمالا دهه‌ها زمان نیاز دارد.

انسداد مسیرهای دریایی و تورم دو رقمی در اسرائیل

جنگ مستقیم با ایران به معنای ناامنی در مسیرهای دریایی است چون دریای سرخ و مدیترانه دیگر برای کشتی‌های مقصد اسرائیل امن نیستند.

• هزینه حمل‌ونقل: نرخ بیمه کشتی‌ها به مقصد بنادر ایلات و حیفا سرسام‌آور شده است.
• گرانی کالا: وقتی هزینه واردات بالا برود، تورم از کنترل خارج می‌شود. بررسی‌های مستقل نشان می‌دهند برخلاف ادعای اعضای اقتصادی کابینه بنیامین نتانیاهو که تورم را ۳ درصد اعلام می‌کنند، قیمت مواد غذایی در فروشگاه‌های تل‌آویو رشدی دو رقمی را تجربه می‌کند.

اقتصاد اسرائیل تا کی چک‌های واشینگتن را نقد می‌کند؟

تنها دلیلی که باعث شده تا این لحظه اقتصاد اسرائیل جلوی سه سال جنگ‌طلبی دوام بیاورد و به طور کامل فرو نپاشد، کمک‌های اضطراری واشینگتن است اما باید خیلی جدی به این سوال استراتژیک فکر کرد؛ آیا مالیات‌دهنده آمریکایی حاضر است همچنان میلیاردها دلار برای جنگی بی‌پایان هزینه بدهد؟

معمولا پس از هر جنگ جدید، در داخل آمریکا فشارها بر دولت به منظور کاهش کمک‌های نظامی افزایش پیدا می‌کند. اگر این جریان پول فقط برای یک ماه قطع شود یا سرعتش پایین بیاید، سیستم بانکی اسرائیل بحران نقدینگی بی‌سابقه‌ای را تجربه خواهد کرد که گنبد آهنین نیز نمی‌تواند از آن محافظت کند.

آیا اقتصاد اسرائیل زیر ضربات پتک جنگی خرد می‌شود؟

پاسخ به این سوال را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد؛ اسرائیل معمولا میانه‌ای با جنگ‌های فرسایشی ندارد. ساختار اقتصادی این رژیم مثل یک ساعت ظریف و تجملاتی است که برای کار در محیطی ایزوله و لوکس طراحی شده ولی وقتی در یک جنگ طولانی زیر ضربات پتک قرار می‌گیرد، چرخ‌دنده‌هایش خرد می‌شود.

نتانیاهو در چنین شرایطی چشم به اندوخته‌های پیشین دارد و بیشتر از همیشه از آمریکا توقع کمک دارد. آمارها نشان می‌دهند حتی با فرض پایان جنگ در همین امروز، بازگشت به شاخص‌های سال ۲۰۲۳ برای تل‌آویو حداقل ۱۰ سال زمان می‌برد.