آمریکا یک موشک جدید را در ایران آزمایش کرد/ موشک پرسام چیست و چرا آزمایش آن برای آمریکا اهمیت داشت؟

کارشناسان تسلیحاتی با تحلیل تصاویر منتشر شده می‌گویند که در حمله مرگبار ماه گذشته به یک منطقه مسکونی در استان فارس ایران از موشک‌های پیشرفته آمریکایی استفاده شده است.

به گزارش عصر ایران به نقل از بی بی سی، این تحلیل‌گران گفته‌اند، پرتابه‌ای که در تصاویر مربوط به حمله به ساختمان‌های مسکونی در شهر لامرد در جنوب ایران دیده می‌شود، احتمالا یک «موشک ضربتی دقیق» (PrSM) بوده است؛ یک سلاح دوربرد جدید که ارتش آمریکا از آن استفاده می‌کند.

به گفته رسانه‌های دولتی ایران، دست‌کم ۲۱ نفر در حداقل دو حمله به این شهر در آن روز به شهادت رسیدند. گفته می‌شود که این حملات، ساختمان‌های مسکونی و یک سالن ورزشی و مدرسه را که حدود ۳۰۰ متر از هم فاصله داشتند، هدف قرار داده‌اند.

فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، که بر عملیات نظامی این کشور در خاورمیانه نظارت دارد، از اظهار نظر در این مورد خودداری کرده است.

بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۶، لامرد شهری در استان فارس با جمعیتی حدود ۳۰ هزار نفر است. این شهر در دل منطقه‌ای کوهستانی و صخره‌ای است و با ماشین حدود ۱۴ ساعت از تهران، فاصله دارد.

تحلیل تصاویر لحظه انفجار موشک بر فراز لامرد

تصاویر دوربین‌های مداربسته‌ای که رسانه‌های دولتی ایران منتشر کرده‌اند و بخش بی‌بی‌سی وریفای آن‌ها را راستی‌آزمایی کرده، نشان می‌دهد آنچه کارشناسان آن را به احتمال زیاد یک پرتابه آمریکایی، شناسایی می‌کنند، لحظاتی پیش از انفجار بر فراز منطقه هدف دیده می‌شود.

 موشک پرسام قبل از انفجار بر فراز لامرد

سه تحلیل‌گر در شرکت اطلاعات دفاعی «جینز» و یک کارشناس در «مکنزی اینتلیجنس» می‌گویند که شکل، طول و اندازه انفجار ایجادشده توسط این پرتابه و نبود سامانه‌های کنترلی قابل مشاهده در بخش جلویی آن، نشان می‌دهد، سلاحی که دیده می‌شود، احتمالا یک «موشک ضربتی دقیق» (پی‌آر‌اس‌ام) است.

آمائل کوتلارسکی، تحلیل‌گر شرکت جینز، معتقد است بر اساس این ویژگی‌ها و فاصله از محل‌های احتمالی پرتاب آمریکا در خاورمیانه، این موشک  تنها سلاحی در ارتش آمریکا است که می‌توانسته به این شهر اصابت کند.

مکنزی اینتلیجنس نیز می‌گوید که لامرد «در محدوده برد» این موشک قرار داشته است: «فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است که در مراحل اولیه این درگیری، از موشک‌های ضربتی دقیق در حملاتی از صحرای یک کشور نامشخص در منطقه خلیج فارس علیه ایران استفاده کرده است.»

 این موشک دارای مهمات خوشه ای است و برای انفجار در بالای هدف و پرتاب گلوله‌های تنگستن طراحی شده است و تصاویر ثبت‌شده نشان‌دهنده سوراخ‌های ریز ناشی از گلوله‌های تنگستن در ساختمان‌هاست.

این حمله که در روز آغازین جنگ رخ داد، تنها چند ساعت پس از حمله به یک مدرسه در میناب انجام شد که به گفته مقام‌های ایرانی موجب کشته شدن و شهادت دست‌کم ۱۶۸ نفر، از جمله حدود ۱۱۰ کودک، شد.

لحظه انفجار موشک جدید پرسام که آمریکا در لامرد آزمایش کرد

وزارت دفاع آمریکا می‌گوید، این نخستین باری است که ارتش از این سلاح تولید شده شرکت لاکهید مارتین که از سال ۲۰۲۳ وارد خدمت شده، استفاده می‌کند.

درباره این نسل جدید از موشک بالستیک دوربرد که تا ۵۰۰ کیلومتر برد دارد اطلاعات اندکی منتشر شده است.

این موشک جانشین «اتکمز» است؛ یک موشک بالستیک زمین به زمین با بردی تا ۳۰۰ کیلومتر، که اوکراین مقابل روسیه استفاده کرده است.

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش،۱۳ مارس در یک نشست خبری با تمجید از به کار بردن این سلاح توسط نیروهایش گفت که آن‌ها «تاریخ‌ساز شده‌اند» و عملیات خود را با «دقت و اراده‌ای که حاصل آموزش بی‌وقفه و اعتماد به یکدیگر و به سامانه‌های تسلیحاتی‌شان است»، انجام داده‌اند.

ویدیوها و تصاویری که بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی بررسی کرده‌اند، نشان می‌دهند این موشک در حمله‌ای تقریبا همزمان به یک سالن ورزشی در فاصله حدود ۳۰۰ متری از ساختمان‌های مسکونی در شهر لامرد استان فارس نیز استفاده شده است.

در یکی از ویدئوها، جاده‌ای اصلی دیده می‌شود که خودروها در آن رفت‌‌وآمد می‌کنند و سالن ورزشی در پس‌زمینه قابل مشاهده است. لحظاتی بعد، یک گلوله آتشین زردرنگ روشن بر روی سالن ورزشی منفجر می‌شود.

اگرچه از زاویه‌ای که ویدئو گرفته شده است، خود موشک دیده نمی‌شود اما به نظر می‌رسد که موج انفجار، شیشه‌های ساختمان آن سوی خیابان را خرد می‌کند و مردی دیده می‌شود که با وحشت در حال فرار است.

تصویری که ساختمان‌های هدف قرار گرفته در حملات را نشان می‌دهد. «بلوک مسکونی» و «سالن ورزشی» هر دو برچسب‌گذاری شده‌اند. در شمال آن‌ها، مجموعه‌ای متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد.

تصاویر پس از حمله نشان می‌دهد که یک سمت ساختمان به طور کل با دوده سیاه و ستونی از دود به هوا بلند شده است. همچنین آسیب به سقف دیده می‌شود و قطعات ناشی از انفجار در اطراف منطقه پراکنده شده‌اند.

در میان کودکانی که در آن روز کشته شدند، دختری ۱۲ ساله به نام الهام زائری نیز به شهادت رسید. پدرش او را یک بازیکن مشتاق والیبال توصیف کرده که همیشه ۲۰ تا ۲۵ دقیقه زودتر به سالن ورزشی می‌رسید

یک تحلیل‌گر از شرکت جینز گفته است که اگرچه تنها بر اساس این ویدئو نمی‌توان نوع مهمات به‌کاررفته در حمله به سالن ورزشی را شناسایی کرد ولی تصاویر پس از حمله شواهدی را نشان می‌دهند که با کلاهک یک موشک ضربتی دقیق (پی‌آر‌اس‌ام) سازگار است.

کوتلارسکی گفت: «نخستین بار است که این موشک را در عمل می‌بینیم، بنابراین چیزی برای مقایسه با آن نداریم. الگوی پراکندگی ترکش‌ها و تراکم آن‌ها که روی ساختمان دیده می‌شود، از این تحلیل درباره ماهیت کلاهک این موشک پشتیبانی می‌کند.»

تصاویر منتشر شده، نمایی از شرایط روزمره در سالن ورزشی این شهر ارائه می‌دهند؛ جایی که دانش‌آموزان در آن والیبال بازی می‌کردند و دانشجویان امتحان می‌دادند.

بر اساس گزارش چندین رسانه دولتی ایران، در میان کودکانی که در آن روز کشته شدند، دختری ۱۲ ساله به نام الهام زائری نیز بود. پدرش او را یک بازیکن مشتاق والیبال توصیف کرده که همیشه ۲۰ تا ۲۵ دقیقه زودتر به سالن ورزشی می‌رسید.

طبق گزارش‌ها کوچک‌ترین قربانی دو ساله بوده است.

«پرتال متن‌باز مهمات»، پایگاه داده‌ای که تصاویر و ویدیوهای مربوط به مهمات به‌کاررفته در درگیری‌ها را ثبت می‌کند، در ویدئویی که سنتکام اول مارس (یک روز پس از آغاز جنگ) منتشر کرد، تصاویری از یک موشک ضربتی دقیق (پی‌آر‌اس‌ام) را شناسایی کرده است.

یک تصویر گرافیکی که یک موشک ضربتی دقیق (پی‌آر‌اس‌ام) را نشان می‌دهد. در این تصویر، ارتفاع موشک در مقایسه با یک انسان نمایش داده شده است. این موشک ۴ متر ارتفاع دارد و قطر آن ۴۳ سانتی‌متر است. بخش‌های مختلف موشک، از جمله موتور، آنتن جی‌پی‌اس و کلاهک، برچسب‌گذاری شده‌اند.

شرکت لاکهید مارتین در وب‌سایت خود این موشک را «کامل‌شده، آزموده‌شده، مقرون‌به‌صرفه و کم‌ریسک» توصیف کرده است. این شرکت از اظهار نظر درباره این حمله خودداری کرد و پرسش‌ها را به دولت آمریکا ارجاع داد.

این شرکت چهارشنبه ۲۵ مارس اعلام کرد که با وزارت دفاع آمریکا توافقی امضا کرده است تا تولید این مهمات را «چهار برابر» کند.

موشک PrSM که آمریکا برای اولین بار در ایران از آن استفاده کرد، چیست؟

موشک‌ بالستیک تاکتیکی پرسام (PrSM)

این تصویر موشک‌ پرسام (PrSM) را نشان می‌دهد که به گفته سنتکام در جریان اولین روز جنگ در «عملیات خشم حماسی» [درحمله به شهر لامرد] مورد استفاده قرار گرفته‌است. این تصویر از ویدئویی گرفته شده که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در حساب X خود CENTCOM@ در تاریخ ۴ مارس ۲۰۲۶ /13 اسفند 1404 منتشر کرده است

سنتکام آمریکا اعلام کرد که در عملیات "خشم حماسی" [نام عملیات حمله به ایران] از موشک‌های تهاجمی دقیق استفاده شده است.

ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) روز چهارشنبه ۴ مارس ۲۰۲۶ / 13 اسفند 1404 [4 روز پس از اولین روز جنگ و حمله به لامرد] اعلام کرد که ایالات متحده برای اولین بار در جریان جنگ جاری خود با ایران از موشک‌های تهاجمی دقیق (PrSM) استفاده کرده است.

سنتکام در پستی در X اظهار داشت که PrSMها «قابلیت حمله عمیق بی‌نظیری» را فراهم می‌کنند.

در این پست به نقل از دریاسالار برد کوپر، رئیس سنتکام، آمده است: «من به شدت به مردان و زنان یونیفرم‌پوشمان که از نوآوری برای ایجاد معضلات برای دشمن استفاده می‌کنند، افتخار می‌کنم.»

موشک‌های تهاجمی دقیق چیست اند؟

موشک‌های PrSM که توسط شرکت دفاعی لاکهید مارتین در دسامبر ۲۰۲۳ به ارتش ایالات متحده تحویل داده شد، به عنوان موشک‌های تهاجمی دقیق دوربرد توصیف می‌شوند.

طبق گفته لاکهید مارتین، موشک‌های PrSM می‌توانند اهدافی را در فاصله ۶۰ کیلومتری (۳۷ مایلی) تا بیش از ۴۹۹ کیلومتری (۳۱۰ مایلی) هدف قرار دهند.

وب‌سایت این شرکت اضافه می‌کند که PrSMها با خانواده پرتابگرهای MLRS M270 و HIMARS سازگار هستند که هر دو توسط لاکهید توسعه یافته و توسط ارتش‌های بریتانیا و ایالات متحده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

MLRS مخفف سیستم‌های موشکی پرتاب چندگانه است که برای پرتاب موشک استفاده می‌شود. بریتانیا در سال ۲۰۲۲ تعدادی از آنها را به اوکراین ارسال کرد. HIMARS مخفف سیستم موشکی توپخانه‌ای با قابلیت تحرک بالا است. در سال ۲۰۲۲، ایالات متحده نیز تعدادی از آنها را به اوکراین ارسال کرد.

M-142 HIMARS یک راکت‌انداز سبک و پیشرفته است که روی چرخ نصب می‌شود و به آن چابکی و مانورپذیری بیشتری در میدان نبرد می‌دهد. هر واحد می‌تواند شش راکت هدایت‌شونده با GPS یا موشک‌های بزرگ‌تری مانند سیستم‌های موشکی تاکتیکی ارتش (ATACM) و PrSM را حمل کند که می‌توانند در حدود یک دقیقه با تنها یک خدمه کوچک بارگیری مجدد شوند.

لاکهید مارتین اضافه می‌کند که PrSMها می‌توانند به سرعت توسعه یابند .

در وب‌سایت آمده است: «ما آماده‌ایم تا تولید و تحویل دهیم تا به جدول زمانی تسریع‌شده ارتش ایالات متحده برای این اولویت شلیک‌های دقیق دوربرد برسیم.»

لاکهید مارتین می نویسد: موشک تهاجمی دقیق (PrSM) نسل بعدی موشک‌های تهاجمی دقیق دوربرد ما است که برای ارتش ایالات متحده طراحی شده است.

 این سامانه تسلیحاتی جدید سطح به سطح، قابلیت‌های پیشرفته‌ای را برای حمله، خنثی‌سازی، سرکوب و نابودی اهداف با استفاده از آتش غیرمستقیم موشکی تا برد بیش از ۴۹۹ کیلومتر ارائه می‌دهد.

 PrSM برد، کشندگی، بقاپذیری و بار موشکی بیشتری را برای فرمانده نیروی مشترک فراهم می‌کند. این قابلیت‌های پیشرفته برای اجرای موفقیت‌آمیز آتش‌ها در پشتیبانی از عملیات‌های مشترک چند حوزه‌ای حیاتی هستند.

PrSMها دارای «معماری سیستم‌های باز» هستند، به این معنی که اتصال اجزای جدید، ارتقاء قطعات یا کار با تجهیزات شرکت‌های دیگر آسان‌تر است. به طور مشابه، آنها «مدولار و به راحتی قابل انطباق» هستند و امکان تغییر اجزا را فراهم می‌کنند.

این تولیدکننده می‌گوید، آنها همچنین دارای «بار انفجاری پرانرژی IM» یا «بار انفجاری پرانرژی Insensitive Munitions» هستند که انفجارها را ایمن‌تر می‌کند. این بدان معناست که کلاهک از مواد منفجره‌ای ساخته شده است که در صورت برخورد آتش، ترکش یا تصادف، احتمال انفجار تصادفی کمتری دارند، اما همچنان در صورت فعال شدن طبق برنامه، به درستی منفجر می‌شوند.

مشخصات PrSM

دو گلوله PrSM در یک غلاف پرتاب

• دو گلوله PrSM در هر غلاف پرتاب
• برد از ۶۰ تا ۴۹۹+ کیلومتر
• معماری سیستم‌های باز
• ماژولار و به راحتی قابل تنظیم
• محموله پرانرژی IM
• سازگار با خانواده لانچرهای MLRS M270 و HIMARS
• بر اساس دهه‌ها تجربه بی‌نظیر لاکهید مارتین در ساخت موشک‌ها و راکت‌های Precision Fires

چه تفاوتی در مورد PrSM ها وجود دارد؟

موشک‌های PrSM در نهایت جایگزین موشک‌های ATACM که در حال حاضر از پرتابگرهای HIMARS شلیک می‌شوند، خواهند شد و برد آنها را بدون تغییر وسیله نقلیه حامل موشک، از ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۶ مایل) به بیش از ۴۹۹ کیلومتر (۳۱۰ مایل) افزایش می‌دهند.

موشک‌های PrSM همچنین دو برابر موشک‌های ATACM «بار موشکی» ارائه می‌دهند. در حالی که یک لانچر HIMARS قادر به حمل یک موشک ATACMS در غلاف خود است، می‌تواند دو موشک PrSM را در هر غلاف حمل کند.

آیا PrSM به ایالات متحده یک مزیت استراتژیک می‌دهد؟

سنتکام تأیید کرد که از PrSMها در حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، با نام رمز عملیات خشم حماسی که در 28 فوریه/9 اسفند آغاز شد، استفاده شده است.

سنتکام ویدئویی از شلیک موشک‌های PrSM از سامانه‌های توپخانه‌ای راکتی M142 با قابلیت تحرک بالا در یک زمین بیابانی باز منتشر کرد.

موشک‌های بالستیک دوربرد PrSM به ارتش ایالات متحده، قابلیت‌های دوربرد از پیش موجود آن را تقویت می‌کنند.

کشورهای خلیج فارس مانند کویت، عربستان سعودی، بحرین، قطر، امارات متحده عربی و عمان، به ویژه شبه جزیره مسندم که پایگاه‌های نظامی میزبان دارایی‌ها و نیروهای آمریکایی هستند، حداقل تا شعاع ۴۰۰ کیلومتری (۲۵۰ مایلی) ایران، قلمرو دارند.

ایالات متحده از موشک‌های PrSM در کنار سایر موشک‌های دوربرد مانند پهپادهای یک‌طرفه سیستم تهاجمی رزمی بدون سرنشین کم‌هزینه (LUCAS)، پهپادهای MQ-9 Reaper، موشک‌های ATACM و موشک‌های کروز Tomahawk استفاده می‌کند.

برد پهپادهای یک‌طرفه LUCAS حدود ۸۰۰ کیلومتر (۵۰۰ مایل)، در حالی که برد موشک‌های ATACM حدود ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۶ مایل) و برد موشک‌های کروز Tomahawk حدود ۱۶۰۰ کیلومتر (۱۰۰۰ مایل) است.

چرا معرفی PrSM مهم است؟

برد این موشک قابل توجه است زیرا احتمالاً تحت پیمان نیروهای هسته‌ای میان‌برد (INF) با روسیه که دولت ترامپ در سال ۲۰۱۹ ایالات متحده را از آن خارج کرد، مجاز به استفاده از آن نبود. دلیل این امر این است که این موشک می‌تواند از حداکثر برد ۵۰۰ کیلومتری (۳۱۰ مایلی) که این پیمان برای برخی از موشک‌های زمینی وضع کرده است، فراتر رود.

این پیمان در سال ۱۹۸۷ توسط رونالد ریگان و میخائیل گورباچف، رهبران ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی، امضا شد. این پیمان در پی از بین بردن حضور موشک‌های هسته‌ای زمینی و زرادخانه‌های میان‌برد بین ۵۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر (۳۱۰ و ۳۵۰۰ مایل) از اروپا بود.

تعلیق این پیمان توسط آمریکا به واشنگتن اجازه داد تا توسعه زرادخانه میان‌برد زمینی خود را از سر بگیرد.

پس از تعلیق ایالات متحده، روسیه از ایالات متحده دعوت کرد تا در اقدامی متقابل، استقرار موشک‌های میان‌برد زمینی را به طور یکجانبه متوقف کند. در حالی که واشنگتن در ابتدا این پیشنهاد را رد کرد، در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که مایل به بحث در مورد این موضوع است.

با این حال، در ماه اوت سال گذشته، وزارت امور خارجه روسیه خروج روسیه از این مهلت قانونی را اعلام کرد و گفت که ایالات متحده «پیشرفت قابل توجهی» داشته و «به طور آشکار برنامه‌هایی را برای استقرار موشک‌های زمین به هوای INF در مناطق مختلف اعلام کرده است». INF مخفف نیروهای هسته‌ای میان‌برد است.

در این بیانیه آمده است که چنین اقداماتی از سوی کشورهای غربی «تهدید مستقیمی» برای امنیت مسکو محسوب می‌شود.