حمله به خارک یک خطای استراتژیک بود؟

حمله به خارک یک خطای استراتژیک است یا نه؟ از نگاه گروهی از کارشناسان نفتی حمله به جزیره نفتی ایران یک خطای محاسباتی از سوی امریکا و اسراییل است، چراکه تنگه هرمز عملا برای دیگر کشورها کامل بسته خواهد شد و اختلال صادرات در ۱.۵ میلیون بشکه نفت که از سمت ایران به چین می‌رود، می‌تواند قیمت نفت را تا ۲۰ دلار در هر بشکه افزایش دهد. 

اشتباه محاسباتی در خارک

به گزارش اعتماد، میثم فتحی‌محب، کارشناس انرژی در مورد حمله به جزیره خارک می‌گوید: در این جزیره و در بخش غربی خلیج‌فارس، دارای ۵۵ مخزن ذخیره نفت خام است که می‌تواند حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت را در خود جای دهد. این جزیره به واسطه نزدیکی به میادین نفتی، اصلی‌ترین مبدا صادراتی نفت کشور است و در حال حاضر حدود ۹۰ درصد از نفت ایران از این جزیره صادر می‌شود.

او ادامه می‌دهد: این جزیره، دارای واحدهای پالایشی و پتروشیمی و تاسیسات مهم بارگیری و صادراتی است که برای صادرات روزانه ۷ میلیون بشکه نفت ساخته شده است. بر اساس گزارش «تانکر ترکز» در سال ۲۰۲۵.۱. ۵ میلیون بشکه از ۱.۶ میلیون بشکه صادرات نفت ایران، در این جزیره بارگیری شده است. در حمله مستقیم امریکا به این جزیره، هیچ مخزن و تاسیساتی آسیب ندیده و امریکا، جرات آسیب زدن به این جزیره را دارد. با توجه به اهمیت راهبردی این جزیره از قبل از جنگ، سناریوهای مختلفی برای حمله به این جزیره مطرح می‌شد، سناریوهایی همچون بمباران هوایی و حمله زمینی و پیاده‌سازی نیرو در این جزیره مطرح بوده است. به همین جهت، پیش از جنگ، ذخایر نفتی ایران روی دریا و سمت شرق آسیا افزایش قابل توجهی داشت که بتواند این موضوع را مدیریت کند.

فتحی‌محب می‌گوید: در شرایط فعلی، حمله مستقیم به این جزیره، نیاز به درصد بالایی از حماقت دارد، چراکه تنگه هرمز عملا برای دیگر کشورها کامل بسته خواهد شد و اختلال صادرات در ۱.۵ میلیون بشکه نفت که از سمت ایران به چین می‌رود، می‌تواند قیمت نفت را تا ۲۰ دلار بر هر بشکه افزایش دهد. از طرفی، هر گونه تهدید و حمله به جزیره خارک، بدون اغراق، حمله نیروی دریایی ارتش و سپاه جمهوری اسلامی ایران به تاسیسات نفتی کشورهای منطقه را به همراه خواهد داشت. تاسیسات تولید، مخازن و بنادر انتقال نفت آسیب جدی خواهد دید و این موضوع می‌تواند قیمت نفت را تا بیش از ۲۵۰ دلار بر هر بشکه افزایش دهد.

او تاکید می‌کند: پیاده‌سازی نیروی زمینی در جزیره خارک نیز بعید به نظر می‌رسد، چراکه در این صورت نیروهای امریکایی تلفات زیادی خواهند داشت و به راحتی نمی‌توانند این جزیره را اشغال کنند و چنین ریسکی را نخواهند پذیرفت. این نکته نیز حایز اهمیت است که به جهت پاسخگویی به حمله امریکا در روز شنبه، بنادری همچون فجیره که از بزرگ‌ترین بنادر بارگیری و صادرات نفت خام امارات است، آسیب دیده‌اند که این موضوع، پس از بازگشایی بازارها، نتیجه خود را نشان خواهد داد. 

خارک، شاهراه نفت ایران

حسن مرادی، کارشناس حوزه نفت و استاد حقوق بین‌الملل انرژی با اشاره به موقعیت ویژه جزیره خارک می‌گوید: این منطقه قلب تپنده و حساس‌ترین نقطه صادراتی ایران در خلیج‌فارس است و انتخاب این جزیره به عنوان هدف حملات، نشان‌دهنده استیصال دشمن در ضربه زدن به بنیان‌های اقتصادی ایران است.

مرادی در ادامه می‌گوید: تاریخ بهترین گواه برای شکست‌ناپذیری این خاک است. در دوران جنگ تحمیلی، رژیم صدام بیش از هزار بار به این جزیره حمله کرد، اما به‌رغم تمام آن فشارها، جریان صادرات نفت حتی برای یک لحظه قطع نشد.

او تاکید می‌کند: امروز نیز دشمن با همان توهم قدیمی وارد میدان شده، در حالی که زیرساخت‌های دفاعی ما به مراتب مستحکم‌تر از گذشته است.

او این رفتار را نشان‌دهنده غیرقابل اعتماد بودن مطلق جبهه مقابل می‌داند که حتی در اوج دیپلماسی، نقشه نابودی زیرساخت‌های حیاتی را در سر می‌پروراند.

مرادی در ارزیابی خود از وضعیت میدانی حملات می‌گوید: گزارش‌ها نشان می‌دهد که هدف اصلی امریکا و اسراییل در وهله اول، از کار انداختن منابع دفاعی و پدافند جزیره است. دشمن قصد دارد با تضعیف پدافند، راه را برای انهدام کامل سایت‌های انرژی هموار کند تا هواپیماهایشان از آسیب مصون بمانند؛ الگویی که پیش از این در حملات به تهران و نقاط دیگر نیز دنبال کرده‌اند.

این استاد دانشگاه تاکید می‌کند: به‌رغم ادعاهای دشمن مبنی بر نابودی دفاع ایران، پدافند هوایی با قدرت عمل می‌کند و وظایف خود را به درستی انجام می‌دهد، به‌طوری که بخش‌های انرژی آسیب جدی نمی‌بینند.

مرادی در ادامه با اشاره به جهش خیره‌کننده قیمت‌ها می‌گوید: قیمت نفت از بشکه‌ای ۶۷ دلار به ۱۰۴ دلار رسید و این روند صعودی همچنان با هر ساعت ادامه جنگ، تداوم می‌یابد و حتی اگر همین امروز جنگ متوقف شود، قیمت‌ها به صورت شارپ و ناگهانی پایین نمی‌آید.

او ادامه می‌دهد: دلیل این امر خالی شدن انبارها و خلأهایی است که جبران آن‌ها زمانبر است. بازار جهانی نفت اکنون با یک ناامنی مزمن دست و پنجه نرم می‌کند که هزینه آن را تمام مردم دنیا پرداخت می‌کنند. نیروهای مسلح ایران با صراحت اعلام می‌کنند که امنیت خلیج‌فارس یکپارچه است.

او با اشاره به شرکت‌های بزرگی همچون «شورون»، «توتال»، «آرامکو» و «هالیبرتون» هشدار می‌دهد: این سایت‌های عظیم، در صورت ادامه حماقت دشمن، به اهداف مشروع ایران تبدیل می‌شوند.

این استاد دانشگاه تهران، ابعاد مالی این جنگ‌افروزی را تکان‌دهنده توصیف کرده و می‌گوید: بر اساس محاسبات بنده، تا این لحظه حدود ۱۹.۵ میلیارد دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم به بار آمده است که با این مبلغ کلان، امکان احداث ۵ پالایشگاه مدرن و عظیم وجود داشت، اما اکنون این ثروت توسط امریکا و اسراییل دود شد و به هوا رفت و این هزینه‌ها شامل کاهش بهره‌وری، از دست رفتن فرصت‌های شغلی و زیان‌های نهفته‌ای است که اقتصاد جهانی را به زانو درمی‌آورد.

مرادی درباره احتمال قطع صادرات و کمبود بنزین نیز با اطمینان می‌گوید: ایران با داشتن بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر ساحل در خلیج‌فارس و دریای عمان، منابع و مبادی متعددی برای تولید و صادرات دارد. اگرچه خارک مرکز ثقل صادرات است، اما دشمن نمی‌تواند دسترسی ایران به منابع انرژی را به‌طور کامل قطع کند. او معتقد است بمباران‌های سنگین نه تنها صادرات ایران را متوقف نمی‌کند، بلکه تنها باعث هدررفت انرژی و سرمایه خودشان می‌شود.