پرسشهای بنیادینی که «جنگ ۲۰۲۶ ایران» مطرح کرد
«گزارشهایی که خبرگزاریهای رسمی درباره نقاط مورد حمله منتشر میکنند، نشان میدهد که اهداف ادعایی امریکا و اسراییل، وسعتی معادل سطح تمام شهرهای کشورمان دارد و بسیار فراتر از اهداف نظامی و هستهای است»
مهرداد پشنگپور، در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: در بامداد ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، ایالات متحده و اسراییل عملیات گستردهای را علیه ایران آغاز کردند. عملیات امریکا با نام «Epic Fury» و عملیات اسراییل با نام «Roaring Lion» (یا Sha’agat HaAri) شناخته شد. بیش از هزار هدف نظامی، هستهای، موشکی و فرماندهی در سراسر ایران - از تهران و اصفهان تا قم، کرج، کرمانشاه و بنادر جنوبی - مورد حمله قرار گرفت. نتیجه اولیه: ترور آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همراه با چندین فرمانده ارشد سپاه پاسداران و مقامات کلیدی.
ایران در پاسخ، موشکهای بالستیک و پهپادها را به سمت پایگاههای امریکایی در کویت، بحرین، قطر و امارات و همچنین اهدافی در اسراییل شلیک کرد. تا اول مارس، گزارشها از حداقل ۲۰۱ شهید در ایران (شامل بیش از ۱۰۰ غیرنظامی، از جمله دانشآموزان دختر در حملهای نزدیک میناب)، ۳ سرباز امریکایی کشته و ۵ مجروح شدید و حداقل ۹ کشته در اسراییل (بر اثر اصابت موشک نزدیک اورشلیم) حکایت دارد. این درگیری که اکنون از سوی برخی رسانهها «جنگ دوم ایران» یا «جنگ ۲۰۲۶ ایران» نامیده میشود، نه تنها خاورمیانه را به لبه پرتگاه کشانده، بلکه پرسشهای بنیادین حقوق بینالملل را دوباره مطرح کرده است: آیا اصل ممنوعیت توسل به زور هنوز پابرجاست یا قدرتهای بزرگ آن را به نفع منافع خود تعلیق کردهاند؟
۱. اصل ممنوعیت توسل به زور: ماده ۲ بند (۴) منشور سازمان ملل- ماده ۲ بند (۴) منشور سازمان ملل (۱۹۴۵) صریح است: «تمام اعضا در روابط بینالمللی خود از تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر دولتی یا به هر نحو دیگری که با مقاصد سازمان ملل متحد مغایر باشد، خودداری خواهند کرد.» این قاعده jus cogens (قاعده آمره) است و تنها دو استثنا دارد: مجوز شورای امنیت (فصل هفتم) یا دفاع مشروع در برابر حمله مسلحانه (ماده ۵۱). در این مورد، هیچ مجوز شورای امنیت وجود نداشت. ایالات متحده و اسراییل حتی پیش از حمله، درخواست جلسه اضطراری ندادند.
حدود ۵۵۵ شهید که بیش از ۱۷۰ نفرشان، کودک و کمتر از ۱۸ساله بودند، تخریب ۹بیمارستان و درمانگاه و پایگاه اورژانس در شهرهای تهران و اهواز و میناب، بخشی از خسارات حملات اسراییل و امریکا به شهروندان غیر نظامی در سومین روز جنگ با ایران است. دیروز تصاویر و ویدئوهای بسیار تلخ و تکاندهندهای از دقایق بعد از حمله هوایی امریکا و اسراییل به میدان نیلوفر تهران و بیمارستان گاندی منتشر شد؛ هراس شهروندان مصدوم و در حال فرار از موشکباران، دیوارهای فروریخته، زمینی پر از خردههای آوار، مردمی که به دلیل شوک ناشی از حملات، فریادهای جنونآمیز میکشیدند و برای نجات جان آدمها کمک میخواستند… طی سه روز گذشته، هیچ یک از هموطنان خواب آرام نداشتند و هراس جنگ، آسایش را از زندگی مردم ایران سلب کرده است چرا که با وجود ادعای واهی اسراییل و امریکا درباره هدفگذاری مناطق و سران نظامی و هستهای، تصاویر منتشر شده در خبرگزاریهای کشورمان از شهدا و مجروحان و مردم هراسان از تخریب و آوار، نشان میدهد که در این حملات، بیهیچ منطق و رحمی ماشه پرتاب بمب و موشک کشیده شده است.
بیمارستانهای گاندی، سوانح سوختگی مطهری و خاتمالانبیا و آرمان در شهر تهران، بیمارستان ابوذر در اهواز (با ۲۳ بیمار بستری در بخش مراقبتهای ویژه) درمانگاه در شهر میناب و در جوار دبستان شجره طیبه، طی سه روز گذشته در اثر حملات امریکا و اسراییل خساراتی در حد جزیی تا شدید دیدهاند و بیماران بستری یا سرپایی در این مراکز درمانی، متحمل آسیبهای روحی فراوان شدهاند چنانکه بر اثر اعلام سخنگوی وزارت بهداشت در نتیجه حملات امریکا و اسراییل و شکستن دیوار صوتی و موج انفجار به دلیل اصابت موشک در جوار بیمارستانهای خاتم، گاندی، مطهری و آرمان (شهر تهران) و ابوذر (شهر اهواز) دیوارهای این بیمارستانها تخریب شده و شیشهها شکسته و شدت آسیبهای روانی برای بیماران به حدی بوده که آمبولانسهایی برای انتقال بیماران به سایر مراکز درمانی اعزام شده است. آسیب جدی به ساختمان ستاد اصلی سازمان اورژانس استان تهران در خیابان ایرانشهر و مصدومیت چند نفر از کارکنان اورژانس در این حملات، آسیب شدید به سه پایگاه اورژانس در چابهار، همدان و سراب و مجروحیت دو نفر از تکنیسینهای اورژانس از دیگر خسارات وارده طی سه روز اخیر در اثر حملات امریکا و اسراییل است.
تعداد کودکان شهید در شهر میناب و آبیک قزوین و تهران به حدود ۱۷۰ نفر رسیده و حمله به مدرسه دخترانه میناب، چنان فجیع بوده که یونیسف را هم در واکنش به این رفتار دور از عقل و منطق، به صدور بیانیه واداشته است. حمله به بیمارستان گاندی تهران در شامگاه یکشنبه هم واکنش سازمان بهداشت جهانی را در پی داشته و مدیرکل سازمان جهانی بهداشت در واکنش به حملات امریکا و اسراییل به مراکز درمانی کشورمان، در شبکه ایکس نوشته است: «گزارشها درباره آسیب دیدن بیمارستان گاندی تهران در جریان بمباران پایتخت ایران بسیار نگرانکننده است. سازمان جهانی بهداشت در حال بررسی و تأیید این حادثه است. اما این موضوع یادآوری میکند که باید تمام تلاشها انجام شود تا مراکز درمانی درگیر این درگیریهای جاری نشوند.
مراکز بهداشتی و درمانی طبق حقوق بشردوستانه بینالمللی تحت حفاظت هستند. سلامت، هدف حمله نیست.» تخریب عامدانه میراث فرهنگی که از ممنوعیتهای جهانی در تمام جنگهاست هم در حملات امریکا و اسراییل زیر پا گذاشته شده و در حمله شامگاه یکشنبه به میدان ارگ تهران که بافت تاریخی پایتخت محسوب میشود و هزاران پلاک تاریخی ثبت شده در این منطقه، باید از نظر قوانین بینالمللی محافظت و حراست شود، دچار آسیب شده چنانکه طبق گزارشهای اولیه، شیشههای مسجد جامع بازار شکسته و کاخ گلستان که میراث ثبت شده در فهرست جهانی یونسکوست هم دچار خسارات زیادی از شکستن شیشهها و تخریب ارسیها و درهای چوبی و آیینهکاریها شده که دیروز وزیر میراث فرهنگی در بازدید از این بنای فاخر ارزشمند و در مشاهده حجم خسارات ایجاد شده این اقدام را نشانه آشکار نقض قواعد بینالمللی و بیاعتنایی به تعهدات فرهنگی دانست و از ارایه گزارش رسمی به یونسکو و آغاز فرآیند مرمت خبر داد و گفت: «آسیب وارد شده به این مجموعه، نه تنها تعرض به یک ساختمان، بلکه تعرض به سرمایه نمادین و تمدنی ملت ایران است. این حادثه سند روشنی برعدم پایبندی رژیم صهیونیستی و حامیان آن به قواعد بینالمللی، از جمله تعهدات مرتبط با حفاظت از میراث فرهنگی در چارچوب یونسکو است. بر همین اساس، گزارش جامعی از ابعاد این رخداد و میزان خسارات وارده به یونسکو ارایه خواهد شد تا این موضوع در مراجع ذیربط بینالمللی پیگیری شود.»
در حالی که از اولین روز جنگ، یکی از توصیههای مهم سازمان اورژانس و جمعیت هلال احمر این بود که شهروندان حتما فاصله ۱۰۰ متری از محل انفجار را رعایت کرده و از ایستادن و تماشای بقایای انفجار بهطور جدی خودداری کنند، دیروز، پلیس در بیانیهای خطاب به شهروندان هشدار داد که ممکن است پرتابههای حملات امریکا و اسراییل، دو مرحلهای باشد به این معنا که در کوتاهمدتی بعد از اولین انفجارهای ناشی از اصابت پرتابهها، انفجار دومی در راه خواهد بود و بنابراین، جان مردم بهطور جدی در هر حمله موشکی و انفجاری در خطر است.
گزارشهایی که خبرگزاریهای رسمی درباره نقاط مورد حمله منتشر میکنند، نشان میدهد که اهداف ادعایی امریکا و اسراییل، وسعتی معادل سطح تمام شهرهای کشورمان دارد و بسیار فراتر از اهداف نظامی و هستهای است چنانکه طبق اعلام جمعیت هلال احمر، طی این سه روز، هزاران نقطه در بیش از ۱۳۱ شهرستان، هدف حملات بیوقفه امریکا و اسراییل قرار گرفته و حجم آوار این حملات چنان بوده که عملیات رهاسازی و امدادرسانی با کمک هزاران امدادگر و نجاتگر هلال احمر همچنان ادامه دارد و بیش از ۱۰۰ هزار امدادگر و نجاتگر این نهاد امدادی هم در حالت آمادهباش هستند. در حالی که در این سه روز، تهران بیش از سایر شهرها هدف حملات امریکا و اسراییل بوده، در هر ساعتی از شبانهروز، ستونهای دود از هر گوشه شمالی و جنوبی و غربی و شرقی پایتخت قابل مشاهده است در حالی که بهطور معمول در اطراف هر هدفی که مورد حمله قرار گرفته، صدها خانه مسکونی هم وجود دارد.
آسیب روانی جنگ هم از چشم مسوولان نهادهای امدادی و حمایتی، پنهان نبوده و در حالی که سازمان بهزیستی کشور، از اولین دقایق شروع حملات امریکا و اسراییل، اعلام کرد که خدمات حمایت روانی و مشاوره از طریق سامانههای تلفنی ۱۴۳۰ و ۱۲۳ این نهاد حمایتی، به صورت شبانه روزی برقرار و قابل دسترسی است، دیروز جمعیت هلال احمر هم از فعالیت شبانهروزی سامانه تلفنی حمایتهای روانی ۴۰۳۰ برای کمک به آسیبدیدگان و بازماندگان و خانوادههای آسیب دیده در سه روز اخیر خبر داد و اعلام کرد که شبکهای متشکل از حدود ۴ میلیون داوطلب برای ارایه خدمات بشردوستانه، پشتیبانی و حمایتهای روانی و اجتماعی در حالت آمادهباش است.
طبق اعلام رییس مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش از آخرین آمار دانشآموزان شهید و مصدوم در این حملات، طی روزهای شنبه و یکشنبه در پی حمله به یک واحد مسکونی در منطقه ۱۴تهران، دو دانشآموز به همراه خانوادههایشان، یک دانشآموز در آبیک قزوین، سه دانشآموز و یک معلم در لامرد فارس و ۱۶۸ نفر در حمله به دبستان شجره طیبه میناب، شهید شده و بیش از ۱۱۰ دانشآموز در میناب و دو دانشآموز در شهر تهران مجروح شدهاند. علاوه بر مدرسه میناب، یک سالن ورزشی در شهر شیراز، مدرسه هدایت و آلیاسین در منطقه ۴ تهران و مدرسه شهید محلاتی در منطقه ۱۲ تهران نیز خساراتی در حد تخریب کامل تا آسیبهای متوسط داشتهاند.
